Η θρησκεία και η γραφή των Μινωιτών

 

25η Μαρτίου (Γιορτάζω και θυμάμαι)

 

 

Η Μινωική Κρήτη

To ηλιακό λεωφορείο

 

Παλαιολιθική εποχή

Τα 3 εξυπνοτερα ζωα

1. Εισαγωγή: Η Πλάνη του Ανθρώπινου Μονοπωλίου

Για αιώνες, η ανθρωποκεντρική μας θεώρηση μας ωθούσε στην πεποίθηση ότι η υψηλή νοημοσύνη είναι ένα αποκλειστικά ανθρώπινο προνόμιο. Ωστόσο, η σύγχρονη Ηθολογία έρχεται να ανατρέψει αυτή την ψευδαίσθηση. Η φύση δεν είναι απλώς ένα σύνολο ενστίκτων, αλλά ένα εργαστήριο απίστευτης ευφυΐας, όπου η γνωστική επεξεργασία λαμβάνει μορφές που συχνά ξεπερνούν τη φαντασία μας. Από τα βάθη των ωκεανών μέχρι τους αστικούς αιθέρες, η εξυπνάδα εκδηλώνεται μέσα από τη στρατηγική επίλυση προβλημάτων και την κοινωνική πολυπλοκότητα, αναγκάζοντάς μας να παραδεχτούμε ότι ο πλανήτης κατοικείται από πλάσματα με νοητικές ικανότητες που προκαλούν τα δικά μας πρότυπα περί ευφυΐας.

2. Το Χταπόδι: Ο Πολυμήχανος «Επιστήμονας» των Βυθών

Το χταπόδι αντιπροσωπεύει μια από τις πιο εξωτικές μορφές νοημοσύνης στη Γη. Παρά τη βιολογική του κατάταξη στα μαλάκια, η συμπεριφορά του επιδεικνύει μια πρωτοφανή γνωστική πολυπλοκότητα. Έχει την ικανότητα να λύνει σύνθετους γρίφους, να ανοίγει βάζα με καπάκια για να αποκτήσει πρόσβαση στην τροφή του και να επιδεικνύει χρήση εργαλείων — όπως η περισυλλογή και μεταφορά κελυφών καρύδας, τα οποία χρησιμοποιεί ως φορητά καταφύγια για να κρυφτεί από τους θηρευτές.

«Ξεκινάμε με το χταπόδι, τον επιστήμονα των βυθών. Αν νομίζατε ότι είναι απλώς ένα μαλάκιο με οκτώ πλοκάμια, κάνετε λάθος.»

Τεχνική Λεπτομέρεια: Η ευφυΐα του χταποδιού είναι κυριολεκτικά ενσωματωμένη σε ολόκληρο το σώμα του. Διαθέτει ένα αποκεντρωμένο νευρικό σύστημα που αποτελείται από έναν κεντρικό εγκέφαλο και οκτώ ανεξάρτητα γαγγλία (ένα σε κάθε πλοκάμι), προσφέροντάς του ουσιαστικά εννέα εγκεφάλους. Αυτή η αρχιτεκτονική του επιτρέπει να επεξεργάζεται πληροφορίες με ασύλληπτη αυτονομία, ενώ η ικανότητα ακαριαίας αλλαγής χρώματος και υφής εξυπηρετεί τόσο το καμουφλάζ όσο και μια περίπλοκη μορφή οπτικής επικοινωνίας. Η ύπαρξη πολλαπλών κέντρων ελέγχου ανατρέπει την κλασική νευροβιολογική μας αντίληψη για τη συγκεντρωτική επεξεργασία, αποδεικνύοντας ότι η ευφυΐα μπορεί να ευδοκιμήσει σε εντελώς διαφορετικές βιολογικές δομές.

3. Το Κοράκι: Ο Ιδιοφυής Στρατηγός των Αιθέρων

Τα κοράκια δεν είναι απλώς πτηνά· είναι στρατηγικοί αναλυτές του περιβάλλοντος. Ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η ευφυΐα τους είναι συγκρίσιμη με εκείνη ενός παιδιού επτά ετών, γεγονός που τα κατατάσσει στην κορυφή της παγκόσμιας κλίμακας νοημοσύνης των πτηνών. Κατασκευάζουν με δεξιοτεχνία εργαλεία από κλαδιά ή σύρματα, επιδεικνύοντας μια ανώτερη ικανότητα κοινωνικής μάθησης και προσαρμοστικότητας.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα της στρατηγικής τους σκέψης είναι η εκμετάλλευση της ανθρώπινης τεχνολογίας: ρίχνουν καρύδια στο οδόστρωμα για να τα σπάσουν τα διερχόμενα αυτοκίνητα. Επιδεικνύοντας μια βαθιά κατανόηση των αστικών κανόνων, περιμένουν υπομονετικά το φανάρι να δώσει το πράσινο φως στους πεζούς (διακόπτοντας τη ροή των οχημάτων), ώστε να συλλέξουν την τροφή τους με απόλυτη ασφάλεια.

Ανάλυση: Η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν ανθρώπινα πρόσωπα και να διατηρούν μακροχρόνια μνήμη για το ποιος τους φέρθηκε ευγενικά ή εχθρικά αποτελεί ένα κρίσιμο εξελικτικό πλεονέκτημα. Αυτή η ικανότητα κατηγοριοποίησης του περιβάλλοντος και η διατήρηση "κοινωνικού ιστορικού" υποδηλώνει μια σύνθετη γνωστική λειτουργία που τους επιτρέπει να πλοηγούνται με επιτυχία σε τοπία που κυριαρχούνται από τον άνθρωπο.

4. Το Δελφίνι: Κοινωνική Ηγεσία και η Ανακάλυψη του «Εαυτού»

Το δελφίνι κατέχει έναν από τους πιο ανεπτυγμένους εγκεφάλους στο ζωικό βασίλειο, γεγονός που το καθιστά τον αδιαμφισβήτητο κοινωνικό ηγέτη των θαλασσών. Η επικοινωνία τους είναι εξαιρετικά εξελιγμένη, με κάθε άτομο να φέρει ένα προσωπικό "σφύριγμα" που λειτουργεί ως όνομα. Η συνεργασία τους στο κυνήγι απαιτεί στρατηγική ακρίβεια, ενώ η βαθιά ενσυναίσθηση που επιδεικνύουν —βοηθώντας ενεργά το ένα το άλλο σε συνθήκες κινδύνου— αποκαλύπτει μια συναισθηματική πολυπλοκότητα που κάποτε θεωρούσαμε αποκλειστικά δική μας.

Κομβικό Σημείο: Η νοημοσύνη των δελφινιών αγγίζει το αποκορύφωμά της μέσω της αυτοεπίγνωσης. Είναι από τα ελάχιστα είδη που περνούν με επιτυχία το πείραμα του καθρέφτη, αναγνωρίζοντας το είδωλό τους ως τον εαυτό τους και όχι ως έναν ξένο εισβολέα. Η συνείδηση του "εγώ" θεωρείται το «Άγιο Δισκοπότηρο» της γνωστικής επιστήμης, καθώς αποτελεί το θεμέλιο για την ανάπτυξη ανώτερης συνείδησης και σύνθετης κοινωνικής συγκρότησης.

5. Συμπέρασμα: Επαναπροσδιορίζοντας τη Θέση μας στη Φύση

Η μελέτη του χταποδιού, του κορακιού και του δελφινιού μας διδάσκει ότι η δημιουργικότητα της φύσης είναι ανεξάντλητη και η ευφυΐα δεν είναι μια ευθύγραμμη πορεία με μοναδικό τέρμα τον άνθρωπο. Όταν είδη με τόσο διαφορετική βιολογική αφετηρία αναπτύσσουν ικανότητες αυτοεπίγνωσης, στρατηγικής και χρήσης εργαλείων, γίνεται σαφές ότι η νοημοσύνη είναι μια παγκόσμια γλώσσα επιβίωσης με πολλές διαλέκτους.

Ο πλανήτης μας παραμένει ένα άλυτο μυστήριο και κάθε νέα ανακάλυψη στην ηθολογία μάς προκαλεί να γίνουμε πιο ταπεινοί. Μετά από αυτά τα δεδομένα, πώς θα κοιτάξετε τον κόσμο γύρω σας στην επόμενη βόλτα σας στη φύση; Είστε σίγουροι ότι εσείς είστε εκείνοι που παρατηρούν, ή μήπως κάποιο «φτερωτό μυαλό» ή ένας «επιστήμονας του βυθού» αξιολογεί ήδη τη δική σας συμπεριφορά;

Το εμπόδιο στη δράση προωθεί τη δράση. Αυτό που στέκεται εμπόδιο στο δρόμο, γίνεται ο ίδιος ο δρόμος.

Συχνά βλέπουμε τις αναποδιές ή τις ξαφνικές αλλαγές στο πρόγραμμά μας ως καθυστερήσεις ή αποτυχίες. Ο Μάρκος Αυρήλιος μας προτείνει μια ριζοσπαστική αλλαγή οπτικής: το ίδιο το πρόβλημα περιέχει μέσα του τη λύση ή μια καινούργια κατεύθυνση που δεν είχαμε φανταστεί.

• Δημιουργικότητα: Η δημιουργικότητα είναι η ικανότητα να χρησιμοποιείς το "εμπόδιο" ως πρώτη ύλη. Μια δυσκολία στην επικοινωνία με τους μαθητές και τις μαθήτριες μπορεί να γίνει η αφορμή για να εφεύρεις μια καινούργια μέθοδο διδασκαλίας. 

• Αναστοχασμός: Όπως έχεις σημειώσει, η ζωή δεν είναι γραμμική. Ο αναστοχασμός είναι η διαδικασία του να αναγνωρίζεις ότι οι διακυμάνσεις της γραμμής του βίου δεν είναι εμπόδια στην πορεία σου, αλλά η ίδια η πορεία. Όταν κάτι σε σταματά, σε αναγκάζει να σκεφτείς, να αναθεωρήσεις και τελικά να εξελιχθείς.

Η σκέψη της ημέρας:

Σήμερα, αν βρεθείς μπροστά σε έναν "τοίχο", μην προσπαθήσεις απλώς να τον γκρεμίσεις ή να τον αποφύγεις. Αναρωτήσου: «Πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτό το εμπόδιο για να πάω παρακάτω;». Συχνά, η πιο δημιουργική σου στιγμή θα είναι αυτή που θα μετατρέψεις τη δυσκολία σε πλεονέκτημα.

Ο Οδυσσέας σκοτώνει τους µνηστήρες

 

Ενώ εμείς αναβάλλουμε, η ζωή τρέχει.

 Συχνά αναλωνόμαστε στον σχεδιασμό του μέλλοντος ή στην ανάλυση του παρελθόντος, περιμένοντας την «κατάλληλη στιγμή» για να ξεκινήσουμε κάτι. Ο Σενέκας μας τραβάει το μανίκι και μας υπενθυμίζει ότι η μόνη στιγμή που μας ανήκει πραγματικά είναι το τώρα.

• Δημιουργικότητα: Η δημιουργικότητα δεν είναι κάτι που πρέπει να περιμένει την έμπνευση για να εκδηλωθεί. Είναι η απόφαση να ξεκινήσεις κάτι καινούργιο σήμερα, με τα μέσα που διαθέτεις. Είτε πρόκειται για μια ιδέα που θα μοιραστείς με τους μαθητές και τις μαθήτριες, είτε για μια νέα προσέγγιση στις αναλύσεις σου, η δημιουργία ξεκινά τη στιγμή που σταματά η αναβολή.

• Αναστοχασμός: Όπως έχεις γράψει εύστοχα, η ζωή δεν είναι γραμμική και ο χρόνος κυλάει με τους δικούς του ρυθμούς. Ο αναστοχασμός σε βοηθά να συνειδητοποιήσεις πού σπαταλάς τον χρόνο σου σε «θολούρες» και πώς μπορείς να επαναφέρεις τη γραμμή του βίου σου στο πλαίσιο της ουσίας. Κάθε δευτερόλεπτο που περνά είναι μια ευκαιρία να διορθώσεις την πορεία σου.

Η σκέψη της ημέρας:

Σήμερα, μην αφήσεις τη μέρα να «τρέξει» από δίπλα σου χωρίς να αφήσεις το δικό σου αποτύπωμα. Διάλεξε μια μικρή επιθυμία ή ένα σχέδιο που ανέβαλλες και κάνε το πρώτο βήμα. Η ζωή αποκτά νόημα όχι όταν την περιμένουμε, αλλά όταν τη ζούμε ενεργά.

 

Ο Οδυσσέας στην Ιθάκη

Στη μέση του χειμώνα, ανακάλυψα τελικά ότι μέσα μου υπήρχε ένα αήττητο καλοκαίρι. Άλμπερτ Καμύ

 Συχνά η καθημερινότητα μπορεί να μοιάζει με «χειμώνα» – γεμάτη υποχρεώσεις, άγχος ή μια γκρίζα θολή ατμόσφαιρα, όπως αυτή που συζητούσαμε τις προάλλες. Ο Καμύ μας θυμίζει ότι η πηγή της χαράς και της δημιουργίας δεν βρίσκεται έξω από εμάς, αλλά είναι μια εσωτερική απόφαση και μια σταθερή δύναμη που όλοι κρύβουμε μέσα μας.

• Δημιουργικότητα: Η δημιουργικότητα είναι το «αήττητο καλοκαίρι» σου. Είναι η ικανότητα να παράγεις φως και καινούργιες ιδέες ακόμα και όταν οι συνθήκες γύρω σου φαίνονται στάσιμες ή δύσκολες. Κάθε φορά που δημιουργείς κάτι, φέρνεις λίγο από αυτό το εσωτερικό καλοκαίρι στον κόσμο.

• Αναστοχασμός: Η ζωή δεν είναι γραμμική και οι δοκιμασίες δεν πρέπει να μας στέλνουν «στα πατώματα» αλλά να μας κάνουν πιο δυνατούς. Η ανακάλυψη αυτού του εσωτερικού κέντρου είναι που μας επιτρέπει να κρατάμε τη γραμμή του βίου μας ανοδική, ακόμα και όταν όλα γύρω μας μοιάζουν παγωμένα.

Σήμερα, που είναι μέρα ξεκούρασης, προσπάθησε να συνδεθείς με αυτό που σε κάνει να νιώθεις ζωντανός και δημιουργικός. Μην περιμένεις τις ιδανικές συνθήκες για να χαρείς. Αναγνώρισε τη δύναμη που έχεις να ορίζεις εσύ το «κλίμα» της ψυχής σου.

Στο νησί του Ήλιου, στο νησί της Καλυψώς και στο νησί των Φαιάκων

Στον Άδη, στις Σειρήνες, στη Σκύλλα και στη Χάρυβδη

Η εξέλιξη των ειδών και η φυσική επιλογή

 

Τίποτα δεν είναι αρκετό για αυτόν που το αρκετό του φαίνεται λίγο. - Επίκουρος

Γιατί ταιριάζει στη σημερινή καθημερινότητα;

Ζούμε σε μια εποχή που μας πιέζει συνεχώς να θέλουμε περισσότερα: περισσότερη παραγωγικότητα, περισσότερα υλικά αγαθά, περισσότερη αναγνώριση. Ο Επίκουρος μας καλεί να ανακαλύψουμε ξανά την αξία της αυτάρκειας και της εκτίμησης όσων ήδη έχουμε.

• Δημιουργικότητα: Η δημιουργικότητα δεν χρειάζεται πάντα περίπλοκα μέσα ή ατελείωτους πόρους. Συχνά, η πιο καινούργια και πρωτότυπη ιδέα γεννιέται όταν αξιοποιείς στο έπακρο τα απλά πράγματα που έχεις στη διάθεσή σου. Η δημιουργικότητα είναι η ικανότητα να βρίσκεις το «πολύ» μέσα στο «αρκετό».

• Αναστοχασμός: Η αξία των καλών στιγμών παίρνει τη δύναμή της από τις κακές. Αν μάθουμε να είμαστε ικανοποιημένοι με τα βασικά και τα ουσιαστικά, τότε οι διακυμάνσεις της γραμμής του βίου μας δεν θα μας τρομάζουν. Θα μπορούμε να επιστρέφουμε πιο εύκολα στο πλαίσιο του κέντρου μας, γιατί η ευτυχία μας δεν θα εξαρτάται από εξωτερικούς, μεταβαλλόμενους παράγοντες.

Η σκέψη της ημέρας:

Η πληρότητα βρίσκεται στην αποδοχή ότι αυτά που έχεις τώρα είναι αρκετά για να είσαι δημιουργικός και ευτυχισμένος.

"Αν παραμείνεις στο κέντρο σου και αποδεχτείς τον θάνατο, θα ζήσεις για πάντα". Λάο Τσε

   Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης  Π.Ε. 70

Σε μια μέρα όπως η Παρασκευή, όπου η ένταση της εβδομάδας κορυφώνεται και οι ρυθμοί γίνονται συχνά χαοτικοί, η επιστροφή στο «κέντρο» είναι η απόλυτη πράξη αυτοφροντίδας και στρατηγικής.

• Δημιουργικότητα: Η δημιουργικότητα δεν ανθίζει μέσα στην ταραχή, αλλά στην καθαρότητα. Όταν καταφέρνεις να μείνεις στο κέντρο σου, ο θόρυβος γύρω σου καταλαγιάζει και τότε μπορείς να ακούσεις τις δικές σου, αυθεντικές ιδέες. Είναι η στιγμή που το «παλιό» μετασχηματίζεται σε κάτι καινούργιο, όχι επειδή πίεσες τον εαυτό σου, αλλά επειδή του επέτρεψες να εκφραστεί ελεύθερα.

• Αναστοχασμός: Όπως έχεις γράψει και εσύ, η γραμμή του βίου μας πρέπει να κινείται στη μέση. Η αποδοχή ότι όλα έχουν έναν κύκλο (γέννηση και θάνατο, αρχή και τέλος μιας ιδέας ή μιας μέρας) σου δίνει την ψυχραιμία να μην παρασύρεσαι από τις απότομες διακυμάνσεις. Το να μένεις «στο κέντρο» σημαίνει ότι εσύ ορίζεις τη διαδρομή σου, ανεξάρτητα από το αν η γραμμή ανεβαίνει ή κατεβαίνει.

Η σκέψη της ημέρας:

Σήμερα, προσπάθησε να είσαι ο παρατηρητής των γεγονότων και όχι το θύμα τους. Κράτα την εσωτερική σου γαλήνη ως το πολυτιμότερο εργαλείο σου. Όταν ενεργείς από το κέντρο σου, κάθε σου κίνηση έχει μεγαλύτερη βαρύτητα και κάθε σου έργο έχει μεγαλύτερη διάρκεια.

Ιστορία: Στο νησί του Ήλιου, στο νησί της Καλυψώς και στο νησί των Φαιάκων: Δοκιμασία Εμπέδωσης

Ιστορία: Στο νησί του Ήλιου, στο νησί της Καλυψώς και στο νησί των Φαιάκων

Δοκιμασία Εμπέδωσης ΕΚΤΎΠΩΣΗ

Η ζωή δεν είναι πάντα γραμμική...

 

 Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης (Π.Ε. 70)

Η ζωή δεν είναι πάντα γραμμική. Είναι μέρες που αναρωτιόμαστε γιατί να συμβαίνει αυτό ή γιατί να συμβαίνει το άλλο, αλλά στην πραγματικότητα γνωρίζουμε ότι κάθε μέρα είναι διαφορετική και ότι κάθε μέρα γεννιέται και πεθαίνει μία καινούργια ιδέα, ένας καινούργιος άνθρωπος, μία καινούργια ελπίδα.

Από τη στιγμή που ερχόμαστε στον κόσμο, παύουμε να κινούμαστε αυτόνομα και γραμμικά. Οι καταστάσεις, το περιβάλλον και η ίδια η ζωή αλλάζουν γύρω μας με ρυθμούς που πολλές φορές δεν μπορούμε να συλλάβουμε. Μεγαλώνοντας σχεδιάζουμε και προγραμματίζουμε όπως θέλουμε εμείς τα μελλούμενα, αλλά όπως λέει και η γνωστή ρήση: «Όταν ο άνθρωπος κάνει σχέδια, ο Θεός γελάει». Και πολλές φορές γελάει πολύ δυνατά.

Από την άλλη, αυτή η εναλλαγή ευχάριστων και δυσάρεστων καταστάσεων που σπάνε τη γραμμικότητα είναι ίσως και αυτό που δίνει στη ζωή μας ενδιαφέρον. Το αλάτι του βίου μας, θα λέγαμε. Σκεφτείτε μία ζωή στην οποία όλα θα ήταν τέλεια και αρμονικά φτιαγμένα και θα πήγαιναν όλα όπως τα θέλετε. Σίγουρα θα ήταν πολύ όμορφα, αλλά στο τέλος της ημέρας δε θα καταλαβαίνατε διαφορά και θα ερχόταν κάποια στιγμή που θα βαριόσασταν αναπόφευκτα. Η αξία των καλών στιγμών παίρνει τη δύναμή της από τις κακές. Η επιτυχία υπάρχει επειδή υπάρχει η αποτυχία. Χωρίς αυτήν, τι αξία θα είχε η πρώτη;

Όταν έρθει λοιπόν μία δύσκολη στιγμή, σηκώστε το κεφάλι ψηλά και σκεφτείτε πως κάθε δοκιμασία, αντί να μας στέλνει στα πατώματα, πρέπει να μας κάνει πιο δυνατούς, πιο πεισμωμένους και πιο αποφασιστικούς. Όλα τα πράγματα κάποια στιγμή τελειώνουν, είτε είναι καλά είτε άσχημα. Στο τέλος της ημέρας, όταν θα βγείτε αλώβητοι, δεν θα μπορεί τόσο εύκολα να σας καταβάλει άλλη φορά η διαταραχή της γραμμικότητας.

Η συμβουλή μου, λοιπόν, είναι να κινείστε στο πλαίσιο της λογικής σε οτιδήποτε κάνετε. Όταν η γραμμή ανεβαίνει προς τα πάνω ή όταν κατεβαίνει προς τα κάτω, να προσπαθείτε να τη γυρίζετε προς το κέντρο, ώστε πάντα το διάγραμμα του βίου σας να είναι ανοδικό, αλλά κινούμενο στη μέση γραμμή. Θα μου πείτε, αυτά μας τα είχαν πει και οι αρχαίοι Έλληνες. Ναι, αλλά κάποια πράγματα παραμένουν στη ζωή διαχρονικά και ακολουθούν τη γραμμή της μέχρι να σβήσει ο ήλιος… Έτσι δεν είναι;

Δώστε χρόνο στα παιδιά σας να αποδείξουν την αξία τους

 Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης (Π.Ε. 70)

Άρθρο μου στον Ευβοϊκό Τύπο στις 6/11/2020

Αν κάτι έχω καταλάβει αυτά τα 11 χρόνια που δουλεύω στον χώρο της εκπαίδευσης, έναν χώρο που ο ίδιος επέλεξα έχοντας μπροστά μου πολλαπλές επιλογές και ακολουθώντας το όνειρό μου, είναι πως κάθε παιδί θέλει τον χρόνο του και συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να επιτύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ο πρώτος που το διαπίστωσα με τον σκληρότερο τρόπο αυτό ήμουν εγώ ο ίδιος, όταν ήρθε η στιγμή να πάω στην πρώτη δημοτικού χάνοντας χρονιά λόγω ημερομηνίας γέννησης. Το πρώτο εξάμηνο μού φάνηκε πραγματικά βουνό. Οι δυσκολίες ήταν τόσο έντονες που πολλές φορές ξέσπαγα σε κλάματα και αρνιόμουν να κάνω τα μαθήματά μου. Με την υποστήριξη όμως των γονέων μου, της δασκάλας μου και γενικότερα τη βοήθεια όλων όσων ήταν δίπλα μου, μετά τον Δεκέμβριο υπήρξε πραγματικά μία τεράστια αλλαγή. Φυσικά μαζί με όλους αυτούς τους παράγοντες, καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η ωριμότητα του μυαλού. Μία ωριμότητα που σε κάθε έναν από εμάς μπορεί να έρθει σε ένα διαφορετικό ηλικιακό στάδιο και μπορεί να καθυστερήσει τόσο πολύ, όσο δεν μπορούμε να φανταστούμε. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται ψυχραιμία, στοχευμένη-διαφοροποιημένη διδασκαλία και συνεχής παρακολούθηση της βελτίωσης των επιδόσεων του μαθητή και της μαθήτριας, τόσο στο μαθησιακό όσο και στο κοινωνικό κομμάτι. Είναι πραγματικά εκπληκτικό πώς μπορεί να μεταλλαχθεί ένα παιδί από τη μία χρονιά στην άλλη, από το δημοτικό στο γυμνάσιο και από το γυμνάσιο στο Λύκειο. Αυτό που δεν πρέπει ποτέ να συμβεί είναι η εγκατάλειψη της προσπάθειας, η αυτοεκπληρούμενη προφητεία πως “εγώ δεν μπορώ να τα καταφέρω”.

Όταν μιλάμε για μικρούς, πραγματοποιήσιμους και ρεαλιστικούς στόχους θέτουμε κάποια όρια τα οποία κατά την άποψή μου πρέπει να είναι απαραβίαστα. Όταν ο άνθρωπος φτάσει στα άκρα κανείς δεν ξέρει πώς μπορεί να αντιδράσει. Φυσικά δεν υποστηρίζω την άποψη πως δεν πρέπει ποτέ να δοκιμάζουμε τα όριά μας, αλλά πως πρέπει να συμβεί αυτό στο κατάλληλο χρονικό σημείο. Ειδικότερα στα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. η ανάγκη να τα αγκαλιάσουμε και να τα βοηθήσουμε βήμα-βήμα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη. Πολλές φορές οι γονείς απογοητεύονται πιο εύκολα από όσο θα περίμενε κανείς ή σηκώνουν λευκή πετσέτα πρόωρα. Μην το κάνετε αυτό! Υποστηρίξτε το παιδί σας και ακολουθήστε την πορεία του μέχρι το τέλος. Δουλέψτε μαζί με τον δάσκαλο στα πρώτα βασικά θεμέλια που θα οδηγήσουν στην επιτυχία σε βάθος χρόνου. Μην περιμένετε θαύματα από την πρώτη στιγμή και μη συγκρίνετε αποδόσεις, επιδόσεις και επιτεύγματα. Θα το μετανιώνετε μία ζωή, όταν το παιδί σας θα πιάσει τους επιδιωκόμενους στόχους και εσείς θα έχετε αγχωθεί απίστευτα ασκώντας ταυτόχρονα πίεση σε όλους τους τομείς και στην ψυχολογία του μικρού μαθητή.

Σε περιπτώσεις που παρατηρούμε βαριάς μορφής καθυστέρηση σε κάποιο τομέα, στη σημερινή εποχή μέσα από τα τμήματα ένταξης, την ειδική αγωγή και την παράλληλη στήριξη είναι δυνατόν να επιτύχουμε αποτελέσματα, που στα παλαιότερα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητα. Από κει και πέρα, αν υπάρχει κάποιο ζήτημα όπως η δυσλεξία, το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να κατανοήσουμε την κατάσταση με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και να δούμε την θετική οπτική γωνία που προκύπτει από αυτό το γεγονός και όχι να υπερτονίσουμε τα αρνητικά. Ας μην ξεχνάμε πως κάποιοι από τους μεγαλύτερους εφευρέτες και επιστήμονες ήταν δυσλεκτικοί. Η ζωή ξέρουμε πολύ καλά όλοι και όλες, πως δεν είναι μόνο κορώνα ή γράμματα, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις όπου το κέρμα μπορεί να σταθεί όρθιο ανάμεσα στα δύο. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι στο χέρι μας ποια πορεία θα ακολουθήσουμε και πώς θα στηρίξουμε τον άνθρωπό μας.

Η συμβουλή μου είναι απλή. Εντοπίστε τα ταλέντα των παιδιών σας, δουλέψτε πάνω σε αυτά, ώστε να ξεχωρίσουν εκεί που έχουν τις περισσότερες δεξιότητες, αντιμετωπίστε, όσο είναι δυνατόν, τις αδυναμίες τους, ώστε να πλησιάσουν αυτές τον μέσο όρο και στο τέλος της ημέρας το αποτέλεσμα θα είναι μόνο θετικό. Μην ξεχνάτε πως η ζωή είναι πολύ μικρή για να στεναχωριέστε, να αγχώνεστε για πράγματα που πολλές φορές δεν είναι στο χέρι σας. Στο τέλος της ημέρας πρέπει να κοιμάστε ήσυχοι, περήφανοι και γεμάτοι αυτοπεποίθηση πως έχετε κάνει τα μέγιστα για τα πλασματάκια που έχετε φέρει στη ζωή. Από κει και πέρα, όπως λέει και το τραγούδι: “ Όλοι έχουμε γραμμένο που το λένε πεπρωμένο…”

ΝΟΕΡΟΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΙ

 ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΣΚΣΗΣΗΣ

Δοκιμασία Ιστορίας: Στον Αίολο, στους Λαιστρυγόνες και στην Κίρκη

 ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΜΕ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ

 ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ

Στον Αίολο, στους Λαιστρυγόνες και στο νησί της Κίρκης

Στους Κίκονες, στους Λωτοφάγους και στους Κύκλωπες - ΚΡΕΜΑΛΑ

 

ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΣΚΣΗΣΗΣ

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΤΡΩΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

 

ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ

Το δώρο της εμπιστοσύνης και τα όρια του σεβασμού στο ψάρεμα και όχι μόνο

 Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης (Π.Ε. 70)

 Όταν κάποιος αποφασίζει να μοιραστεί μαζί σου την «πηγή» του —είτε αυτή είναι μια επαγγελματική στρατηγική, ένα βαθύ προσωπικό βίωμα ή μια εξειδικευμένη τεχνική— δεν σου παραδίδει απλώς πληροφορίες. Σου παραδίδει τα κλειδιά της προσπάθειας, των αποτυχιών και του χρόνου που επένδυσε για να φτάσει εκεί.

Το παράδειγμα του ψαρέματος: Ο ζωτικός χώρος και η δεοντολογία

Φαντάσου έναν έμπειρο ψαρά που σε παίρνει μαζί του και σου αποκαλύπτει το «σημάδι» του. Σου δείχνει τον τόπο που ανακάλυψε μετά από αμέτρητα αξημέρωτα, τη συγκεκριμένη τεχνική στο δόλωμα και τον τρόπο που διαβάζει τα ρεύματα και τον αέρα.

Αυτή η κίνηση είναι μια πράξη εμπιστοσύνης. Η μεγαλύτερη ασέβεια που μπορείς να δείξεις είναι να αρχίσεις να πηγαίνεις εκεί μόνος σου καθημερινά και όχι περιστασιακά, καταλαμβάνοντας τον ζωτικό του χώρο, ή να πάρεις μια παρέα μαζί σου στο ίδιο σημείο. Κάποτε στα πρώτα μου βήματα το έκανα και εγώ μέσα στο αρχικό πάθος, μέχρι που η ενσυναίσθησή μου με βοήθησε να κατανοήσω πως το να ανακαλύπτεις μόνος σου τους κρυμμένους θησαυρούς έχει μεγαλύτερη αξία από την έτοιμη τροφή και πως δεν είναι σωστό να κάνεις κατάχρηση των όσων σου δίδαξαν...

Στο πλαίσιο της αμοιβαίας εκτίμησης, ο σεβασμός σε αυτή την προσφορά δεν είναι μόνο θέμα ευγένειας, αλλά και ηθικής τάξης.

Ο σεβασμός επιβάλλει για όλους:

• Να κάνεις πίσω: Να αφήνεις σε αυτόν που σου άνοιξε τα μάτια την προτεραιότητα στον χώρο και τον χρόνο του.

• Να μην οικειοποιείσαι τον κόπο του: Η γνώση του μέρους δεν σε κάνει ιδιοκτήτη του.

• Να τηρείς τη σιωπή: Τα μυστικά που σου εμπιστεύτηκαν δεν είναι νομίσματα για να αγοράσεις τη δική σου κοινωνική αποδοχή από τρίτους.

Εφαρμογή στην επαγγελματική και προσωπική ζωή

Αυτός ο άγραφος νόμος ισχύει σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας:

1. Στην εργασία: Όταν ένας μέντορας σου δείχνει τον τρόπο που διαχειρίζεται έναν δύσκολο πελάτη ή μια δική του μέθοδο οργάνωσης, οφείλεις να χρησιμοποιήσεις τη γνώση για να εξελιχθείς, όχι για να τον παραγκωνίσεις χρησιμοποιώντας τα δικά του όπλα εναντίον του.

2. Στη δημιουργία: Αν ένας καλλιτέχνης ή τεχνίτης σου δείξει μια μοναδική τεχνική, η αντιγραφή της χωρίς αναφορά στην πηγή ή η δημιουργία ανταγωνιστικού προϊόντος στον ίδιο ακριβώς κύκλο, αποτελεί παραβίαση της εμπιστοσύνης.

3. Στις προσωπικές σχέσεις: Όταν κάποιος σου ανοίγει την ψυχή του και σου δείχνει τον τρόπο που διαχειρίζεται τα τραύματά του, σου προσφέρει έναν οδικό χάρτη για την προσωπικότητά του. Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ αυτή τη γνώση για να γίνουμε παρεμβατικοί ή για να τον ελέγξουμε.

Η τέχνη της υποχώρησης

Το να ξέρεις πότε να κάνεις πίσω είναι δείγμα ανώτερου χαρακτήρα. Δείχνει ότι αναγνωρίζεις πως η γνώση που έλαβες είναι ένα δώρο και όχι ένα κεκτημένο δικαίωμα. Ο καινούργιος μαθητής ή φίλος που σέβεται τα όρια, είναι αυτός που τελικά κερδίζει την αληθινή εκτίμηση και περισσότερες πόρτες ανοίγονται μπροστά του.

Ο σεβασμός στον κόπο του άλλου είναι η μοναδική εγγύηση ότι οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να μοιράζονται τα μυστικά τους μαζί μας.

Η δημιουργία απαιτεί άγχος και θυσίες

 Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης (Π.Ε. 70)

Άρθρο μου στον Ευβοϊκό Τύπο στις 28/7/2021

Πολλά πράγματα που στη ζωή εμείς σήμερα θεωρούμε δεδομένα οφείλουν τη γέννησή τους στους ανθρώπους που διακατέχονται από δημιουργικό άγχος.

Όταν λέμε δημιουργικό άγχος θα πρέπει να κάνουμε τον διαχωρισμό ανάμεσα σε αυτό που μας ωθεί στο να πάμε μπροστά και σε αυτό που μας καταστρέφει τη ζωή προκαλώντας μας συνέπειες αρνητικές στο σώμα και στην ψυχή μας. Δημιουργικό άγχος είναι αυτό που σε τρώει από μέσα σου να φτιάξεις, να δημιουργήσεις, να προσφέρεις και να παράγεις έργο το οποίο θα ωφελήσει και εσένα και τους γύρω σου. Δεν είναι εύκολο. Απαιτεί θυσίες και προσωπικό χρόνο, που πολλοί αρνούνται ή δεν μπορούν να διαθέσουν. Η δημιουργία δεν έχει στεγανά. Ο άνθρωπος που τραβάει μπροστά μπορεί να φτιάχνει από ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μέχρι ένα νέο είδος φαγητού. Οι εκφάνσεις της δημιουργίας είναι πολλές και όχι πάντα επιτυχημένες. Αυτές που μένουν τελικά στην ιστορία, είναι αυτές που αλλάζουν τον κόσμο και προσφέρουν στην ανθρωπότητα κάτι διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουμε σήμερα.

Η κρεμάλα των ζώων

Πώς τα παιδιά μαθαίνουν να μαθαίνουν

  Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης (Π.Ε. 70)

Άρθρο μου στον Ευβοϊκό Τύπο στις 6/10/2021

Η σύγχρονη εκπαίδευση είναι πλέον πολύ περισσότερο απαιτητική από αυτήν που συναντούσαμε τα προηγούμενα χρόνια. Μέσα σε έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών και γεγονότων μαθητές και μαθήτριες καλούνται να αναγνωρίζουν καταστάσεις και να οξύνουν την κριτική τους σκέψη καθημερινά.

Στόχος λοιπόν των εκπαιδευτικών είναι να διδάξουν στα παιδιά τον τρόπο ανακάλυψης των γεγονότων και κριτικής ανασκόπησής τους και να τους μάθουν πώς να γνωρίσουν εκείνες τις πυρηνικές γνώσεις που αργότερα θα χτίσουν πάνω τους.

Η μέθοδος που μπορεί να χρησιμοποιεί κάθε εκπαιδευτικός ποικίλλει. Ο στόχος όμως είναι ένας. Στο τέλος της ημέρας να μη βγάλουμε μόνο μορφωμένες προσωπικότητες, αλλά και σωστούς ανθρώπους.

Επιστρέφοντας λοιπόν στις μεθόδους, μπορούμε να πούμε ότι μία από τις καλύτερες είναι η μέθοδος της ανακαλυπτικής βιωματικής μάθησης. Εκεί τα παιδιά ανακαλύπτουν μόνα τους τα σημεία του μαθήματος και στη συνέχεια τα καταγράφουν είτε ηλεκτρονικά είτε στο χαρτί, ώστε να τα συνδυάσουν και να επιτύχουμε το προσδοκώμενο αποτέλεσμα μάθησης. Η επιτυχία εδώ έγκειται στο ότι τα παιδιά δεν δέχονται έτοιμη τροφή, αλλά μόνα τους με την καθοδήγηση του δασκάλου βρίσκουν τα σημαντικότερα σημεία μάθησης και μαθαίνουν φυσικά πώς να τα ανακαλύπτουν μόνα τους. Η παραπάνω διαδικασία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε μαθήματα όπως η ιστορία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάλλιστα ώστε να αναζητηθούν συγκεκριμένα σημεία μέσα από εγκυκλοπαίδειες ομαδικά ή ατομικά αφού δώσουμε τις απαραίτητες οδηγίες στα παιδιά και δεν τους αφήσουμε να αναζητούν γενικά πληροφορίες.

Μία άλλη μέθοδος που μαθαίνει στα παιδιά πώς να μαθαίνουν είναι η μέθοδος της επανάληψης. Οι αρχαίοι πρώτοι είχαν διαπιστώσει πως η επανάληψη είναι η μητέρα της μάθησης. Επαναλαμβάνουμε συνεχώς κάποιες βασικές πυρηνικές γνώσεις μέχρι να εντυπωθούν στο μυαλό μας. Προσοχή δεν μιλάμε για στείρα απομνημόνευση αλλά για απομνημόνευση των απαραίτητων θεμελίων για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε. Μία τέτοια διαδικασία μπορούμε να ακολουθήσουμε στο μάθημα της έκθεσης, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες. Υπάρχει δυνατότητα λοιπόν οι πρώτες εκθέσεις να γραφτούν συνθετικά από τους μαθητές στην τάξη ώστε να κατανοήσουν και να επαναλάβουν πολλές φορές πώς γράφεται μία έκθεση, να διαπιστώσουν πώς είναι η δομή της, γιατί χωρίζουμε παραγράφους, πώς μπορούμε να εμπλουτίσουμε το λεξιλόγιο με τη χρήση επιθέτων και ούτω καθεξής. Επίσης, χρήσιμη είναι και στα μαθηματικά, καθώς η απομνημόνευση, για παράδειγμα της προπαίδειας, αποτελεί τη βάση για να προχωρήσουμε σε πιο σύνθετες διαδικασίες.

Προώθηση της μεταγνώσης, δηλαδή του να κατανοεί ο μαθητής μόνος του τι πρέπει και πώς πρέπει να το μάθει είναι και η αυτοδιόρθωση της ορθογραφίας. Οι μαθητές-τριες διορθώνουν μόνοι τους τα λάθη. Έτσι μαθαίνουν από αυτά και κάνουν κτήμα τους αρκετές λέξεις που αν τις διορθώναμε εμείς, ίσως και να μην τους έδιναν καμία σημασία.

Αυτές είναι κάποιες από τις βασικότερες στρατηγικές διδασκαλίας που μπορεί να ακολουθήσει κανείς. Σε κάθε περίπτωση είναι καλό να καλλιεργούμε στους μαθητές και τις μαθήτριες δεξιότητες οι οποίες είναι απαραίτητες στη σύγχρονη εποχή και τις οποίες μπορούν να τις προσλάβουν με κάθε τρόπο είτε αυτός εμπεριέχει τη χρήση της τεχνολογίας είτε περιέχει αποκλειστικά τη χρήση των παραδοσιακών μεθόδων. Κατά την ταπεινή μου άποψη, ο συνδυασμός των δύο παραπάνω μπορεί να αποφέρει τα βέλτιστα αποτελέσματα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε πως είναι απαραίτητο να δοθεί βαρύτητα στα σημεία εκείνα που θα φανούν στους μαθητές και στις μαθήτριες χρήσιμα αύριο-μεθαύριο στην καθημερινή τους ζωή.

Θα ήταν καλό να τονίσουμε πως κάθε παιδί είναι διαφορετικό και έχει τον δικό του ρυθμό όπως και κάθε μέθοδος δεν είναι πάντα η κατάλληλη για όλους τους μαθητές και μαθήτριες. Εκεί ακριβώς έγκειται και το ταλέντο του δασκάλου, ώστε να χρησιμοποιεί όσο το δυνατόν περισσότερες μεθόδους διδασκαλίας που θα είναι ικανές να καλύψουν όλους τους τύπους μαθητών και μαθητριών. Θα είναι ικανές με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο να δώσουν στα παιδιά την απαραίτητη ώθηση για να χτίσουν μελλοντικά στρατηγικές μάθησης και εκπαίδευσης του εαυτού τους, ζωτικής σημασίας για την επιτυχία τους στον στίβο της ζωής.

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ-ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ-ΑΟΡΙΣΤΟΣ

 ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ-ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ-ΑΟΡΙΣΤΟΣ

ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ

Η Κάρυστος μέσα από τα μάτια του Ιπποκράτη

  Μιλτιάδης Κοτζιάμπασης (Π.Ε. 70)

Αν ο πατέρας της ιατρικής, ο Ιπποκράτης, επισκεπτόταν σήμερα την Κάρυστο, θα τη χαρακτήριζε ως έναν τόπο «ιδανικής κράσης». Στο πλαίσιο του έργου του «Περί Αέρων, Υδάτων και Τόπων», η Κάρυστος αποτελεί το τέλειο παράδειγμα περιοχής όπου η φύση λειτουργεί ως ο πρώτος και κυριότερος γιατρός.

Τα τρία στοιχεία της καρυστινής υγείας

Σύμφωνα με τον Ιπποκράτη, η υγεία εξαρτάται από την ισορροπία του ανθρώπου με το περιβάλλον του. Στην Κάρυστο, τα στοιχεία αυτά συνδυάζονται μοναδικά:

1. Οι Αέρηδες: Ο Ιπποκράτης έδινε τεράστια σημασία στην ποιότητα του αέρα. Οι δυνατοί άνεμοι της Καρύστου δεν είναι απλώς ένα φυσικό φαινόμενο, αλλά ένας μηχανισμός που «καθαρίζει» την ατμόσφαιρα, απομακρύνοντας τα βλαβερά στοιχεία και προσφέροντας καθαρό οξυγόνο που αναζωογονεί το σώμα και το πνεύμα.

2. Τα Νερά: Για τον Ιπποκράτη, τα καλύτερα νερά είναι τα τρεχούμενα, αυτά που πηγάζουν από ψηλά. Τα κρυστάλλινα νερά που κατεβαίνουν από το όρος Όχη είναι πλούσια σε ιχνοστοιχεία και προσφέρουν στον οργανισμό την απαραίτητη ενυδάτωση και καθαρότητα, μακριά από τη στασιμότητα που προκαλεί ασθένειες.

3. Η Γη και η Διατροφή: Η καρυστινή γη προσφέρει τροφές που είναι στην πραγματικότητα φάρμακα. Από το τοπικό μέλι και τα βότανα της Όχης μέχρι τα φρέσκα προϊόντα της θάλασσας, η διατροφή εδώ ακολουθεί το ιπποκρατικό ρητό: «Η τροφή σου να είναι το φάρμακό σου».

Η ευεργετική επίδραση στον ύπνο και την ενέργεια

Ο συνδυασμός του καθαρού αέρα και της ησυχίας του τοπίου δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για τη «Φύση», τον εσωτερικό μας γιατρό. Ο Ιπποκράτης θα παρατηρούσε ότι στην Κάρυστο ο ύπνος είναι βαθύς και αναζωογονητικός, επιτρέποντας στο σώμα να διοχετεύσει όλη του την ενέργεια στην αποκατάσταση των κυττάρων, χαρίζοντας μας ζωντάνια κάθε πρωί.

Ένας καινούργιος δρόμος για την ευεξία

Η διαμονή στην Κάρυστο δεν είναι απλώς μια επιλογή κατοικίας, αλλά ένας καινούργιος τρόπος ζωής σε αρμονία με τα στοιχεία της φύσης. Ο Ιπποκράτης θα μας προέτρεπε να αφουγκραστούμε τον αέρα, να γευτούμε το νερό και να εμπιστευτούμε τη γη αυτού του τόπου, καθώς εκεί κρύβεται το μυστικό για μια ζωή γεμάτη υγεία και ισορροπία.